Tym razem chciałbym zwrócić uwagę na zmianę nazewnictwa w okresie okupacji hitlerowskiej. Ze względu na ograniczone możliwości przekazu skupię się stronniczo tylko na „moich Pałukach”, czyli na pograniczu obecnych gmin Rogowo i Gąsawa.

Do 1989 r. ze względu na wszechobecną cenzurę ograniczone były możliwości poznawcze tego zagadnienia. Dawne nazwy miejscowości pojawiały się w przestrzeni publicznej najczęściej we wspomnieniach (i to w sferze werbalnej) mieszkańców, którym przyszło żyć podczas okupacji hitlerowskiej. Niektóre z nich miałem okazję zasłyszeć osobiście.

foto03Zagadnienie I wojny światowej na Pałukach wciąż jest mało znane. Oczywiście region nie był objęty strefą bezpośrednich działań wojennych, ale echa tamtej wojny dotknęły chyba każdą rodzinę. Niniejszy artykuł jako przyczynek do dziejów Pałuk z początku dwudziestego wieku stanowi swoistą próbę wypełnienia tej luki.

 

Porządkując niedawno domowe archiwum w ręce wpadł mi akt poświęcenia sztandaru Związku Hallerczyków – Placówka Strzelno z 26 maja 1927 r. W posiadanie tego oryginalnego dokumentu sprzed blisko 90. lat wszedłem przypadkowo około 1995 r. od osoby, której babcia pochodziła z Kujaw.

Fot. 1. WitrażRok 1930 i 1936 dla kościoła Ryszewku miał szczególne znaczenie. Przeprowadzono wówczas szereg zmian z zakresu architektury wnętrza, które dotrwały do końca XX wieku.